แสดงบทความที่มีป้ายกำกับ Riding แสดงบทความทั้งหมด
แสดงบทความที่มีป้ายกำกับ Riding แสดงบทความทั้งหมด

วันเสาร์ที่ 4 มกราคม พ.ศ. 2557

Weaning หย่านม

Weaning
หย่านม by นายโก้



สวัสดีครับท่านผู้อ่านทุกท่าน ฉบับที่แล้วเราได้เริ่มกระบวนการฝึกม้าตั้งแต่ลูกม้าแรกคลอด ลืมตาออกมาดูโลกก็จะเกิดกระบวนการการเรียนรู้ รับมนุษย์เข้าเป็นส่วนหนึ่งของฝูง ผู้ฝึกม้าที่ดีก็จะเริ่มสานความสัมพันธ์ระหว่างคนกับม้าให้พัฒนามากยิ่งขึ้น ม้าที่ผ่านกระบวนการนี้ตั้งแต่เล็กจะเป็นม้าที่ง่ายในกระบวนการฝึกขั้นสูงต่อๆไป ฉบับนี้เราจะมาหย่านมลูกม้า โดยทั่วไปถ้าไม่ทำการหย่านมลูกม้า ลูกม้าจะดูดนมแม่ม้าไปเรื่อยๆ จนแม่ม้ารำคาญแล้วไม่ให้ดูดนมจนกระทั่งลูกม้าหย่านมไปเอง แต่ในแม่ม้าบางตัวที่มีนำนมเลี้ยงลูกอาจจะยอมให้ลูกดูดนมไปตลอด บางตัวอาจจะเป็นปี บางตัวอาจจะดูดนมจนแม่ม้าคลอดลูกอีกตัวแล้วตัวพี่ก็ยังแย่งน้องดูดนมอยู่นั่นเอง

การหย่านมมีความสำคัญในการผลิตลูกม้าในระบบฟาร์ม แม่ม้าที่ให้นมลูกเป็นระยะเวลานานจะมีสุขภาพไม่แข็งแรงเสื่อมโทรม ผอมมาก มีภาวะทุพโภชนา ภาวะขาดสารอาหารอาจส่งผลต่องร่างการแม่ม้าหลายประการ เช่น ความสมบูรณ์พันธุ์ในแม่ม้าทำให้ให้เกิดปัญหาผสมติดยาก แม่ม้าไม่เป็นสัด (Heat) หรือเป็นสัดเงียบ ขาดสารอาหารโดยเฉพาะแร่ธาตุแคลเซี่ยม (Calcium) ซึ่งเป็นแร่ธาตุที่สำคัญในการดำรงชีวิต เป็นสารสื่อประสาท สำคัญต่อการสร้างโครงสร้างร่างกายลูกม้าขณะอยู่ในท้องแม่ และเป็นสารประกอบที่สำคัญในน้ำนม ซึ่งแคลเซี่ยมที่นำมาใช้นั้นจะถูกสลายออกมาจากกระดูกของแม่ม้า ในระยะยาวจะทำให้เกิดภาวะกระดูกพรุน เราจึงต้องทำการหย่านมลูกม้าโดยทั่วไปเมื่อลูกม้าอายุ ประมาณ 5-7 เดือน

เรามาทบทวนกันก่อนที่จะเริ่มฝึกต่อไปนะครับ ลูกม้าเกิดใหม่ (New born) จะเทียบเท่าเด็กทารกจนกระทั่งอายุได้ 3 วัน หลังจากนี้ก็จะเป็นลูกม้า Foal ถ้าเป็นลูกม้าตัวผู้จะเรียกว่า Colt (โคลท์) จนกระทั่งเคยผสมพันธุ์เป็นพ่อม้าจะเรียกว่า Stallion (สเตเลี่ยน) หรือถ้าหากถูกตอนจะเรียกว่า Geld (เกลด์) และถ้าเป็นลูกม้าเพศเมียจะเรียก Filly (ฟิลลี่) และเมื่อตั้งท้องแล้วเป็นแม่ม้าจะเรียกว่า Mare (แมร์)

โปรดอย่าลืมว่าการฝึกม้านั้นคือ การฝึกให้ม้าทำแบบฝึกซ้ำๆให้ได้ดีก่อนที่จะเริ่มฝึกในระดับที่สูงขึ้นต่อไป ถ้าการฝึกม้าเป็นไปแบบข้ามขั้น ม้าพวกนั้นจะสร้างปัญหาในการขี่หรือการใช้งานในอนาคต ปัญหานี้พบมากในม้าไทยซึ่งน้อยตัวที่จะมีโอกาสได้เข้ารับการฝึกอย่างถูกวิธี ถูกหลักและเป็นแบบแผนสากล อันจะทำให้ม้าเหล่านั้นมีศักยภาพในการใช้งานด้านต่างๆ ศักยภาพในด้านกีฬา หรือแม้แต่การเลี้ยงดูก็จะจัดการได้ง่าย แต่ม้าที่ถูกฝึกอย่างไม่สมบูรณ์เมื่อเปลี่ยนมือ เปลี่ยนคนขี่ก็จะสร้างปัญหาไม่เชื่อฟังคำสั่ง ดื้อ ขี่ไม่ได้ ยากต่อการควบคุมดูแล และเป็นปัญหาถูกขายทิ้งเรื่อยไป

คนที่เอาไม่อยู่หรือควบคุมไม่ได้ ก็จะโทษว่าม้าไทยนั้นดื้อด้าน ฝึกได้ไม่ดี โง่ ไม่มีความสามารถ แต่ความคิดเห็นของผู้เขียนคิดว่ากระบวนการฝึกเป็นปัจจัยสำคัญที่จะทำให้ม้าเหล่านั้นมีความสามารถอย่างไร ถ้าท่านผู้อ่านได้เข้าไปดูสโมสรขี่ม้าต่างๆในกรุงเทพ จะเห็นว่าสโมสรขี่ม้าเหล่านี้ เอาม้าไทยตัวเล็กเข้าไปฝึก เพื่อไว้เป็นม้าชั้นเรียน หรือม้ากีฬากระโดดและศิลปบังคับม้า อย่างเช่นปัจจุบันมีรายการแข่งขันไทยแลนด์โพนี่แชมเปี้ยนชิพ (Thailand Pony Championships) โดยนำม้าที่มีความสูงไม่เกิน 14 แฮนด์ (เซนติเมตร) มาฝึกขี่กระโดดข้ามเครื่องกีดขวาง ตามกฎกติกาสากล ซึ่งมีจัดการแข่งขันอย่างต่อเนื่อง โดยสโมสรขี่ม้าต่างๆ ภายใต้การสนับสนุนของสมาคมขี่ม้าแห่งประเทศไทย ท่านที่สนใจสามารถเข้าเยี่ยมชม ติดตามข่าวสารกีฬาม้าของสมาคมฯได้ตามเวบไซด์เลยครับ

กลับมาเข้าเรื่องฝึกม้าของเราต่อ เราจะเริ่มฝึกใส่ขลุม เมื่อลูกม้าโตอายุได้ประมาณ 3-4 เดือนแล้ว ต้องระมัดระวังอย่าให้ขลุมเกี่ยวติดกับอะไร ห้ามใส่ขลุมลูกม้าทิ้งไว้เด็ดขาด และขั้นต่อมาเมื่อลูกม้าอายุประมาณ 5 – 6 เดือนซึ่งจะใกล้ช่วงหย่านม (weaning) เราก็จะฝึกจับจูงลูกม้าโดยการฝึกในคอกวงกลม (Round pen) โดยขั้นแรกจะจูงฝึกลูกม้าด้วยการจูงตามแม่ม้าในคอกวงกลม ผมขอทบทวนการฝึกจากฉบับที่แล้วนะครับ

เราจะเริ่มฝึกจับจูงโดยใช้สายจูง (lead lop) ที่มีตะขอ (snap ling) และสายจูงผ้านุ่มไม่บาดมือยาวประมาณ 2 – 4 เมตร เริ่มต้นเอาแม่ม้าและลูกม้าเข้าสู่คอกวงกลม (round pen) ให้ผู้ช่วยฝึกจับแม่ม้าให้ยืนนิ่ง ใส่ขลุมให้ลูกม้าแล้วเกาะตะขอสายจูงที่ขลุม ถ้าหากลูกม้าดิ้นรนที่จะหนีจากสายจูง ห้ามปล่อยสายจูงให้เดินตามลูกม้าไปแต่ให้สายจูงตึงอยู่ตลอด เมื่อลูกม้าสงบลงแล้วค่อยๆจับสายจูงให้สั้นเข้า ปลอบด้วยเสียงต่ำอาจใช้คำว่า “ดี ดี ดี”ลูบมือตามแผงคอหลังและสะโพก เมื่อลูกม้ายอมแล้วออกคำสั่ง “หน้าเดิน” ให้ผู้ช่วยฝึกเริ่มจูงแม่ม้าออกเดินตามแนวของคอกวงกลม ลูกม้าก็จะเดินตามแม่และอาจจะเริ่มตื่นและดิ้นรนอีกครั้ง ผู้ฝึกจะต้องค่อยๆปลอบและเดินตามไป เมื่อลูกม้าสงบลงจึงออกคำสั่ง “หยุด” (ลากเสียงยาว) ให้ลูกม้ายืนนิ่งประมาณ 1 นาที และจึงออกคำสั่งให้เดินทำอย่างนี้สลับไป 4 – 5 รอบแล้วจึงจูงแม่ม้าและลูกม้าออกจากคอกวงกลม กลับคอกพัก

การฝึกจูงจะต้องมีการฝึกซ้ำจนกระทั่งลูกม้ายอมรับคำสั่งจากผู้ฝึกไม่ได้เดินตามแม่แต่เพียงอย่างเดียว ทำการฝึกโดยนำแม่ม้าและลูกม้าเข้าสู่คอกวงกลม เริ่มต้นจากการจูงเดินโดยให้แม่ม้าเดินนำ 2 – 3 รอบ แล้ว ให้ผู้ช่วยนำแม่ม้าเข้าสู่งกลางคอกวงกลมแล้วหยุดรอ แต่ผู้ฝึกให้จูงลูกม้าตามแนวของคอกวงกลมต่อไป ถ้าลูกม้าไม่ยอมจึงหยุด แล้วให้ผู้ช่วยนำแม่ม้าจูงเดินนำต่อไป และเริ่มการฝึกใหม่จนกว่าลูกม้าจะยอมทำตามคำสั่งเรา ขั้นตอนนี้ระยะเวลาการฝึกประมาณ 4-6 สัปดาห์

เมื่อลูกม้าอายุได้ 6 เดือนย่างเข้าสู่เดือนที่ 7 ก็จะเข้าสู่ช่วงการหย่านม การหย่านมลูกม้าถือเป็นจุดเปลี่ยนที่สำคัญของชีวิตลูกม้าเลยทีเดียว วันที่เราทำการหย่านมลูกม้าวันเดียวนั้นทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงแก่ลูกม้าทั้งทางด้านสรีระวิทยา (Physiological) ด้านจิตใจ (Mental) และพฤติกรรม (Behavior) อันมีผลกระทบต่อลูกม้าโดยตรง ทางสรีระวิทยาที่ชัดเจนได้แก่ระบบทางเดินอาหาร ลูกม้าที่เคยได้รับโปรตีนคุณภาพสูงจากน้ำนมแม่ รวมถึงไขมัน คาโบไฮเดรท และน้ำ โดยทั่วไปลูกม้าที่ได้รับการเลี้ยงดูอย่างปกติจะมีพฤติกรรมการเลียนแบบการกินอาหารของแม่ม้า และเรียนรู้ที่จะกินอาหารก่อนจะถึงวัยหย่านม ในช่วงนี้อาหารที่เหมาะสมกับลูกม้าได้แก่อาหารม้าสำเร็จรูปคุณภาพดี มีโปรตีนไม่เกินร้อยละ 16 ซึ่งจะใช้เลี้ยงลูกม้าจนถึงอายุ 2 ปี

ทางด้านจิตใจจะเห็นได้ชัดว่าเมื่อแยกแม่ม้าออกจากลูกไปแล้วจะมีการร้องเรียกหาทั้งแม่ม้าและลูกม้า ซึ่งเราจะแก้ไขด้วยวิธีการฝึก ทางด้านพฤติกรรมลูกม้าอาจจะแสดงอาการทางประสาทในช่วงแรก เช่น เดินวน ยืนโยกตัวไปมา หรือกัดแทะคอก เราก็จะแก้ไขด้วยการเพิ่มกิจกรรมให้ลูกม้าเบี่ยงเบนความสนใจ

เมื่อถึงวันที่เราจะการหย่านมเราจะใช้วิธีการแยกแม่ม้าออกจากลูกม้า เราจะต้องเตรียมคอกว่างให้แม่ม้าอยู่ห่างจากคอกของลูกม้าหรืออาจจะเป็นคอกที่ไม่สามารถมองเห็นกัน ด้วยการฝึกจูงในคอกวงกลม ปฏิบัติเช่นเดิมด้วยการนำแม่ม้าและลูกม้าเข้าสู่คอกวงกลมแล้วฝึกจูงลูกม้าโดยให้แม่ม้านำ เมื่อลูกม้ามีความสนใจในการฝึกและยอมรับคำสั่งดีแล้ว ให้ผู้ช่วยฝึกจูงแม่ม้าออกจากคอกวงกลมกลับไปสู่คอกพักคอกใหม่ที่เตรียมไว้ ในหนึ่งถึงสามวันแรกห้ามนำแม่ม้าและลูกม้าพบกันโดยเด็ดขาด หรือนำมาปล่อยรวมกันเพราะจะทำให้การหย่านมไม่ประสพความสำเร็จ หลังจากหย่านมแล้วประมาณหนึ่งสัปดาห์จึงสามารถปล่อยรวมฝูงได้

แล้วทำการฝึกลูกม้าเดินในคอกวงกลม โดยใช้คำสั่ง “หน้าเดิน” กระตุกสายจูงเล็กน้อยกระตุ้นให้ลูกม้าเดินตามแนวของคอกวงกลม และใช้คำสั่ง “แถวหยุด” รั้งเชือกจูงเมื่อต้องการให้ลูกม้าหยุด เราจะฝึกลูกม้าจูงเดินหลายๆรอบ จนลูกม้ามีสมาธิและความตั้งใจในการฝึกอาจจะใช้เวลาประมาณ 15-30 นาที ลูกม้าจะต้องจูงได้ทั้งด้านซ้ายและด้านขวา หลังจากเสร็จการฝึกแล้วควรจูงลูกม้าเข้าสู่คอก

ลูกม้าที่หย่านมแล้วในช่วงอายุ 6 เดือนขึ้นไป ควรจะเลี้ยงแบบปล่อยแปลงในแปลงปล่อยที่กว้างขวางและปลอดภัย เพื่อที่ลูกม้าสามารถวิ่งเล่นออกกำลังกาย ทำให้สุขภาพแข็งแรง มีการปล่อยรวมฝูงม้ารุ่นด้วยกันทำให้ม้ามีพัฒนาการทางสังคมที่ดี ม้าช่วงอายุนี้ต้องการอาหารคุณภาพดีเพื่อการพัฒนาโครงสร้างร่างกาย และหญ้าอย่างพอเพียง ในแปลงปล่อยควรมีภาชนะที่แข็งแรงใส่น้ำสะอาดให้ม้าด้วย จนถึงม้ารุ่นอายุ 2 ปี ก่อนที่จะนำเข้าสู่ระบบการฝึกเพื่อที่จะขี่ต่อไป

วันศุกร์ที่ 20 ธันวาคม พ.ศ. 2556

Horse Training

Horse Training
“เริ่มต้นการฝึก” by นายโก้

สวัสดีครับท่านผู้อ่านทุกท่านฉบับนี้ก็ขอเปิดประเด็นใหม่ขึ้นมาในหัวเรื่อง “การฝึกม้า” เป็นคำง่ายๆที่ผู้เลี้ยงม้าทุกคนต้องพบเจอ แต่จะมีซักกี่คนที่เข้าใจลึกซึ้งในการฝึกม้าเพื่อให้ได้ม้าที่ดีมาใช้งาน การฝึกม้าเป็นศาสตร์ที่มีมาตั้งแต่โบราณ หลังจากมนุษย์จับม้าป่าตัวแรกมาใช้งาน นั่นเป็นการฝึกม้าครั้งแรกเมื่อ 5,000 กว่าปีล่วงมาแล้ว ตำราฝึกม้าอันโด่งดังถูกเขียนขึ้นโดยนักปราชญ์ชาวกรีกชื่อว่า “XENOPHON” (เซโนฟรอน) กล่าวถึงการฝึกม้าอย่างครอบคลุม การฝึกม้าในปัจจุบันมีการฝึกม้าหลากหลายรูปแบบ ตามแต่ภูมิประเทศและตามแต่ลักษณะการใช้งาน โดยจะขอจำแนกเป็นประเภทใหญ่ๆสองประเภทอันได้แก่ การฝึกม้าแข่ง และการฝึกม้าขี่
ม้าแข่ง (Racing horse) เป็นม้าที่มีการนำมาใช้งานในการแข่งขันเพื่อความเร็ว แสดงถึงศักยภาพของตัวม้าออกมาอย่างเด่นชัด โดยจะต้องมีการฝึกฝนฝึกซ้อม ลักษณะการฝึกจะเป็นการฝึกเพื่อเพิ่มสมรรถภาพทางการออกกำลังกาย การฝึกเสริมสร้างกล้ามเนื้อ การใช้พลังงาน ระบบไหลเวียนโลหิตอันได้แก่หลอดเลือดและหัวใจ การฝึกความอดทดจากการหายใจทั้งแบบใช้ออกซิเจนและไม่ใช้ออกซิเจน ภาษาม้าแข่งเรียกว่า ก๊อกสอง จะเห็นได้ว่าผู้ขี่ไม่ได้บังคับม้าอย่างเต็มที่


การฝึกม้าขี่ (Riding horse) เป็นม้าที่ฝึกมาเพื่อขี่ การใช้งานและการแข่งขันจะเป็นการประสานงานระหว่างม้าและผู้ขี่ อันจะทำงานร่วมกันระหว่างหัวใจสองดวง เพื่อให้เกิดประสิทธิผลตามต้องการ เช่น การขี่ม้ากระโดดข้ามเครื่องกีดขวาง โดยผู้ขี่จะเป็นผู้ควบคุมจังหวะการก้าวเท้าของม้าในทุกจังหวะ เพื่อให้ม้าวิ่งเข้าสู่เครื่องกระโดดอย่างถูกต้องเหมาะสมตรงตามแผนที่วางไว้ การใช้งานม้าในชีวิตประจำวัน การขี่ม้าเพื่อพักผ่อน ซึ่งจะต้องมีความปลอดภัยในการขี่ม้า

การฝึกม้าที่ผู้เขียนจะเขียนต่อไปจะเป็นการฝึกม้าเบื้องต้น เพื่อให้ได้ม้าขี่ไว้ใช้งาน ซึ่งอาจจะไม่ได้มุ่งเน้นในด้านกีฬาใดกีฬาหนึ่ง แต่จะมุ่งให้เห็นความสัมพันธ์ระหว่างคนและม้า (Horsemanship) อันจะทำให้ผู้เลี้ยงม้าโดยทั่วไปมีความเข้าใจในสัญชาตญาณ ความรู้สึกนึกคิดอารมณ์ และพฤติกรรมของม้า เพื่อส่งเสริมให้เกิดสวัสดิภาพสัตว์ที่ดี (Animal welfare) ต่อม้าทุกๆตัว เราจะเตรียมความพร้อมในการฝึกม้า อันมีส่วนประกอบสำคัญ 3 ส่วนได้แก่ ม้า สถานที่อุปกรณ์ และผู้ฝึก

ม้า ที่เราจะเอามาฝึกนั้นเราควรจะมีการเลือกม้าที่เหมาะสมต่อการใช้งาน โดยจะมีหลักในการเลือกม้าอาทิ ม้าที่มีพันธุ์ดี (Pedigree) ประวัติความสามารถของพ่อแม่หรือพี่น้องที่ทำไว้ รูปร่างดี มีความสมบูรณ์ทางกายภาพ (Conformation) ไม่เป็นม้าที่พิการ โดยเฉพาะส่วนของกีบเท้า ข้อต่อ กระดูกท่อนขา เสถียรภาพทางอารมณ์ ความร่วมมือ และความตั้งใจในการเรียนรู้รับคำสั่ง (Coordination) แต่อย่างที่เราทราบกันดีอยู่แล้วในประเทศไทย ซึ่งจำนวนประชากรของม้าที่มีน้อยทำให้เราไม่ค่อยมีตัวเลือกมากนักที่จะคัดเลือกม้าที่ดีเข้าสู่ระบบการฝึก ผู้เลี้ยงที่มีม้าพันธุ์ดีจึงจะต้องเน้นในการเลือกหาโรงเรียนเพื่อฝึกสอนม้าของตนเองให้มีความสามารถที่ดี ตามสายพันธุ์ สายพันธุ์จะบ่งบอกความสามารถของม้าว่า ม้าตัวนั้นเหมาะสมที่จะทำงานประเภทใดเป็นพิเศษ ผมขอยกตัวอย่างสายพันธุ์ม้าที่เลี้ยงในบ้านเรามาเป็นตัวอย่าง

ม้าแข่งพันธุ์โทโรเบรท (Thoroughbred) เป็นม้าที่ถูกคัดพันธุ์ขึ้นมาในประเทศอังกฤษกว่า 200 ปี เพื่อแสดงความสามารถในการวิ่งเร็วที่สุด ในสนามแข่งขันความเร็ว (Race track) ในระยะที่มีการจัดการแข่งขัน ความอดทนของม้าพันธุ์นี้ยังนำมาใช้แข่งขันในกีฬาอื่นๆอีกเช่น กีฬาล่าสัตว์ (Hunting) กีฬาขี่ม้าข้ามเครื่องกีดขวางในภูมิประเทศ (Eventing) แต่ม้าพันธุ์นี้โดยส่วนใหญ่จะเกิดและถูกเลี้ยงในคอกม้าอย่างใกล้ชิดทำให้มีความบอบบางกว่าพันธุ์อื่นจึงต้องดูแลเอาใจใส่มาก

ม้าอาราเบียน (Arabian horse) เป็นม้าสายเลือดที่เก่าแก่ที่สุดในโลก มีถิ่นกำเนิดในทะเลทราย มีความอดทนสูง เดินทางหากินได้ไกลในทะเลทราย จึงมีความนิยมที่นำมาแข่งขันระยะไกล (Long distance) และยังมีความสามารถในกีฬาที่หลากหลาย และนิยมนำมาผสมข้ามสายพันธุ์เพื่อให้เกิดม้าที่มีสมรรถนะความสามารถอดทนสูง มีความกระตือรือร้นที่จะเรียนรู้ แต่ลักษณะพิเศษของม้าพันธุ์นี้คือความรักเจ้าของ

ม้าอเมริกันควอเตอร์ฮอร์ส (American Quarter horse) เป็นม้าที่ถูกสร้างสายพันธุ์ขึ้นมาเพื่อใช้งานหนักในยุคบุกเบิกตะวันตก ของประเทศสหรัฐ ร่างกายกำยำแข็งแรง มีความมั่นคงทางอารมณ์ ฝึกสอนได้ง่าย เหมาะกับการขี่ใช้งานทั่วไป มีความสามารถในการวิ่งเร็วที่สุดในระยะ 1 ใน 4 ไมล์ (Quarter mile) ในปัจจุบันถูกนำมาแข่งขันกีฬาระยะสั้น (Gymkhana) มากมายหลายชนิดกีฬา เช่น ขี่ม้าต้อนวัว ขี่ม้าอ้อมถัง ขี่ม้ายิงปืน ฯลฯ

ม้าไทยพื้นเมือง (Thai native horse) เป็นม้าพื้นถิ่นในประเทศไทยและใกล้เคียง ตัวเล็กคล่องแคล่วว่องไว สามารถนำไปใช้งานได้ทั่วไป แต่มีความมั่นคงทางอารมณ์ต่ำ ทำให้ยากต่อการฝึก และการจดจำแบบฝึก แต่ในความเห็นของผู้เขียนม้าพันธุ์นี้สามารถฝึกและพัฒนาความสามารถได้ถ้าหากได้รับการฝึกอย่างถูกต้อง

สถานที่ในการฝึกผู้เขียนใช้คอกวงกลม (Round pen) สำหรับฝึกม้ามีความยาวเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 14 เมตร เส้นรอบวงประมาณ 44 เมตร ความสูงอย่างต่ำ 1.5 เมตร มีความมั่นคงแข็งแรงไม่มีสิ่งที่จะทำให้เกิดอันตรายแก่ตัวม้า อุปกรณ์การฝึกอันได้แก่ ขลุมจูงสำหรับเริ่มต้นฝึกจับจูงม้า ขลุมตีวงสำหรับฝึกตีวงม้าซึ่งจะมีลักษณะแตกต่างจากขลุมจูงทั่วไป สายขับยาวใช้ฝึกบังคับม้าบนพื้นก่อนที่จะขึ้นหลัง แส้ฝึกม้าไม่ได้ใช้สำหรับตีม้าแต่อย่างใด เราจะใช้ให้สัญญาณแก่ม้า และเครื่องม้าสำหรับขี่ม้า ซึ่งจะกล่าวถึงในระหว่างการฝึกต่อไป

ส่วนประกอบสุดท้ายอันเป็นส่วนประกอบที่สำคัญที่สุดในการฝึกม้าได้แก่ ผู้ฝึก ผู้ที่จะทำให้เกิดความสำเร็จในการฝึกหรือความล้มเหลวในการฝึก ผู้ฝึกจะเป็นผู้ควบคุมและวางแผนการฝึก โดยเฉพาะม้าใหม่ (Green horse) ซึ่งจะได้รับการสัมผัสจากมนุษย์เป็นครั้งแรก เป็นการฝึกอันจะส่งผลต่อชีวิตของม้าตัวนั้นทั้งชีวิต ถ้าผู้ฝึกสามารถฝึกม้าให้เป็นม้าที่ดี การเลี้ยงดูเอาใจใส่ก็จะสะดวกง่ายดาย แต่ถ้าการฝึกล้มเหลวม้าดื้อไม่ยอมรับคำสั่งม้าตัวนั้นอาจจะมีชีวิตที่ไม่ดี

ผู้ฝึกม้าควรจะมีพรหมวิหาร 4 อันได้แก่ เมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขา อันจะทำให้กระบวนการฝึกม้าเป็นไปอย่างราบรื่น ถ้าหากเกิดความผิดพลาดในการฝึกก็ควรหยุดพัก และวางแผนในการฝึกขั้นต่อไป ผู้ฝึกม้าควรจะศึกษาหาความรู้ในพฤติกรรมของม้า เพื่อที่จะเข้าใจความรู้สึกนึกคิดของม้าที่เป็นพฤติกรรมตามธรรมชาติ พฤติกรรมทางสังคมของม้าว่ามีการจัดลำดับทางสังคมอย่างไร การสื่อสารระหว่างม้าด้วยกันหรืออวจนภาษา (Body langue) ว่าม้าต้องการจะสื่อสารอะไรกับเรา ความสนใจใฝ่รู้อันไม่หยุดนิ่งนี้จะเป็นแรงขับดันที่ทำให้เราสามารถทำการงานสิ่งใดให้ประสพความสำเร็จได้

การวางแผนในการฝึกม้าเพื่อให้เกิดประสิทธิภาพในการฝึก และประสิทธิผลของม้า เราจะต้องวางแผนการฝึกให้ชัดเจนเป็นลำดับขั้นตอน ข้อแรกกำหนดเป้าหมายความสามารถที่เร้าต้องการจะให้ม้านั้นทำได้ เช่น สามารถขี่ได้ดี มีนิสัยดีบังคับควบคุมง่าย ขึ้นรถเดินทางง่าย เป็นต้น ข้อสองสำรวจม้าของเราตามความเป็นจริงว่าม้าของเราเป็นอย่างไร มีนิสัยอย่างไร ดื้อมาก ดื้อ กระตือรือร้น เรียบร้อย เฉื่อย สุขภาพร่างกายเป็นอย่างไร แข็งแรงดีหรือไม่ รูปร่างสมบูรณ์สมส่วนหรือไม่ ข้อสามหาแนวทางในการฝึกให้เหมาะสมกับลักษณะของม้าที่เป็นอยู่เพื่อให้ได้ม้าที่เราต้องการจะให้เป็น การฝึกจะต้องมีการทำซ้ำมากขึ้นจากปกติหรือไม่ ม้าต้องการออกกำลังกายมากหรือน้อยเพียงไร  ข้อสุดท้าย วางแผนในการฝึกอย่างเป็นลำดับ และเริ่มฝึกม้าอย่างมีความสุข ถ้าท่านรู้สึกเหนื่อยหรือเครียดมากก็ควรจะหยุดพัก และหลังจากผ่อนคลายจึงเริ่มการฝึกใหม่

ในฉบับหน้าเราจะมาเริ่มฝึกม้ากัน ผู้เขียนของแสดงมุทิตาจิตต่อท่านอาจารย์สุโรจน์ ศิริรัตตานนท์ ผู้ให้คำแนะนำในการฝึกม้าและชักนำผู้เขียนเข้ามาสู่โลกของม้า เพื่อที่จะเข้าใจว่าม้าต้องการสื่อสารอะไรกับเรา

ม้าอารเบียน สุดยอดสายพันธุ์อาชา เลือดทรหด

อารเบียน สุดยอดสายพันธุ์อาชา เลือดทรหด

 แปลและเรียบเรียงโดย  ธนพล  ตรงในธรรม
ที่มา -   www. arabianhorses.org.,  Arabian Horse Association 

ชาวเบดูอีน กล่าวขานถึงสายพันธุ์ ที่งดงามนี้ไว้ว่า “ม้าอารเบียนนั้น ไม่เพียงแค่ถูกสรรสร้างให้มีสรีระที่สมบูรณ์แบบเท่านั้น แต่ยังได้รับการปลูกฝังวิญญาณแห่งความภักดี ต่อผู้เป็นนาย ไว้อย่างที่จะหาไม่ได้จากม้าพันธุใด”

ดังที่ทราบกันอยู่ว่า ม้าอารเบียน มีถิ่นกำเนิดอยู่ใน ดินแดนทะเลทรายแห่งอารเบีย  ดินแดนที่พิสูจน์ธรรมชาติความทรหดของสายพันธุ์ที่มีต่อสภาวะแห้งแล้ง  เป็นที่เลื่องลือในฐานะพาหนะอันแข็งแกร่งในสมรภูมิของชาวอาหรับ เชื่อกันว่า ม้าอารเบียน นั้น คงความเป็น “เลือดแท้” ที่เก่าแก่ที่สุดสายพันธุ์หนึ่งของโลก และยังคงความโดดเด่นทางพันธุกรรม มาไว้อย่างยาวนานจนถึงปัจจุบัน

ในทางโบราณคดี ต้นกำเนิดของ สายพันธ์ ม้าอารเบียน ยังเป็นที่ ถกเถียง และไม่มีข้อสรุปที่ชัดเจน ว่ามันมีแหล่งกำเนิด จาก บริเวณที่เรียกว่า ที่ลุ่มวงพระจันทร์ (Fertile Crescent) อันมีประเทศซีเรีย ตุรกี อิรัก อิหร่าน ล่องตามลำน้ำ ยูเฟรตีส (Euphrates) ตัดผ่านไปทิศตะวันตกข้าม ซีนาย (Sinai) ไปถึงชายฝั่งประเทศ อียิปต์ ซึ่งเป็นดินแดนที่มีภูมิอากาศและปริมาณฝนเหมาะแก่อาศัย

หรือที่มีนักโบราณคดีอีกฝ่ายเชื่อว่า ต้นตระกูลของสายพันธุ์ น่าจะอยู่ทางตะวันตกเฉียงใต้ของอารเบีย ที่ซึ่งมีแม่น้ำสำคัญถึงสามสายมาบรรจบกัน  ซึ่งพื้นที่ทั้งสองนี้ต่างเป็นแหล่งที่มีความอุดมสมบูรณ์พอที่จะให้ ม้าอารเบียน คงอยู่ และรักษาสายพันธุ์ให้บริสุทธิ์  สืบทอดคุณลักษณะอันโดดเด่นไว้ได้โดยปราศจากความช่วยเหลือจากน้ำมือมนุษย์ มาตั้งแต่โบราณ  ในขณะที่ส่วนกลางของภาคพื้นทะเลทรายอารเบียน นั้นคงอยู่ในความแห้งแล้งอย่างสาหัสมานับเป็นเวลากว่า 10,000 ปี ซึ่งม้าน่าจะมีสิ่งมีชีวิตอาศัยอยู่ได้

ม้าอารเบียน ปรากฏหลักฐานว่า เริ่มถูกนำมาใช้งานเป็น “ม้าขี่” ในราว 1500 ปีก่อนคริสตกาล หลังจากที่มนุษย์สามารถจะควบคุมความเลือดร้อนของมันได้  หากแต่ย้อนหลังไปกว่า 3500 ปีก่อน  ม้าอารเบียน ได้รับการขนานนามไว้ว่า เป็น “ผู้สร้างกษัตริย์”  ด้วยความที่พวกมันได้ถูกใช้เป็น ม้าเทียมพาหนะ รับใช้เหล่า ฟาโรต์ ยุคอิยิปต์โบราณในการศึกเผยแผ่อิทธิพลขยายดินแดน  จนจวบสมัยที่จักรวรรดิโรมันเข้ายึดครอง  แต่เรื่องราวอันเรื่องลือของ ม้าอารเบียน  กลับมักจะเป็นองค์ประกอบสำคัญของชีวิตชาวเผ่าเร่ร่อนเบดูอีน ผู้เชี่ยวชาญ และรักษาความเป็น “เลือดแท้” ของสายพันธุ์ไว้อย่างเป็นเลิศ    ที่ซึ่ง แม่ม้าอารเบียน นั้นเปรียบได้กับสมบัติล้ำค่าของตระกูล

ม้าอารเบียน มีชื่อเรียกอีกอย่างว่า เคไฮลาน “keheilan”  อันแปลว่า เลือดบริสุทธิ์   ชาวอิสลามเชื่อกันว่า    ม้าอารเบียน คือ ของขวัญจากพระอัลเลาะห์  ประทานมาเพื่อช่วยให้ชาวเบดูอีน สามารถอาศัยอยู่บนดินแดนอันแห้งแล้งที่สุดแห่งพื้นพิภพ   รูปร่างอันสง่างามน่าอัศจรรย์และสีสัน เกี่ยวเนื่องกับ ความเชื่อทางศาสนาอย่างลึกซื้ง

เอกลักษณ์ประจำตัวอันโดดเด่นของสายพันธุ์ม้าอารเบียน ถูกเปรียบไว้อย่างมีความหมาย  ดั่งหน้าผากกว้างเป็นที่ประดิษฐาน “Jibbah” คำอวยพรจาก พระผู้เป็นเจ้า    ช่วงลำคอโค้งดั่งคันศร อันเป็น เปรียบได้กับ “Mitbah” สัญลักษณ์ แห่งความกล้าหาญ   หางที่ชี้ขึ้นและพลิ้วไหว เป็นดั่ง เกียรติยศ   ลักษณะนิสัยถูกแทนด้วยการได้รับความยอมรับจากสังคม ซึ่งสิ่งเหล่านี้ถือเป็นหน้าที่สำคัญที่ชาวเบดูอีน ได้รับมอบหมายจาก พระผู้เป็นเจ้า ให้รักษาไว้เป็นอย่างดี  การผสมพันธุ์ม้าข้ามสายพันธุ์ ถือเป็นข้อห้ามอย่างร้ายแรง   หรือแม้กระทั่งม้าในดินแดนทะเลทราย ในเขตอื่นที่ห่างไกลออกไปก็ถูกจัดให้เป็นม้าต่างสายพันธุ์   นี่คือเหตุผลที่ทำให้ สายพันธุ์อารเบียน  คงความเป็น “เลือดแท้” และเก็บคุณลักษณะอันโดดเด่นของสายพันธุ์ไว้ได้อย่างเหนียวแน่น เพราะมันคือ ความภาคภูมิของชาวเบดูอีน ที่ได้รับพรอันยิ่งใหญ่นี้จาก พระผู้เป็นเจ้า

ม้าอารเบียน นั้นจัดไว้เป็น ม้าศึกของชาวเบดูอีน ด้วยความแห้งแล้งของภูมิประเทศ  การสร้างความมั่งคั่งให้แก่เผ่าคือการโจมตี และยึดเอาฝูงปศุสัตว์ของเผ่าอื่นมาเป็นของตนเอง   ซึ่งปัจจัยของความสำเร็จคือ การโจมตีอย่างฉับพลันทันใด ให้ศัตรูไม่ทันตั้งตัว และสามารถถอนตัวได้อย่างรวดเร็ว    ด้วยความนิ่งสงบ  ม้าตัวเมีย มักถูกเลือกนำมาใช้ในหน่วยโจมตี เพราะมันจะไม่ส่งเสียงร้องเหมือนอย่างม้าเพศผู้เมื่อเจอม้าตัวอื่น อันจะเป็นการทำให้ศัตรูรู้ตัวล่วงหน้า  อีกทั้งยังมีความกล้าหาญ  ในการบุกทะลวงและกระโดดข้ามสิ่งกีดขวางรอบค่ายของศัตรู  รวมทั้งยังมีน้ำอดน้ำทนอย่างมากที่ต้องบุกมาจากที่ตั้งของเผ่าซึ่งอยู่ไกลจากที่ตั้งของศัตรู

ชาวเบดูอีน มีวิถีอันแยบยลในการที่จะทำให้ไม่เกิด “เลือดชิด” ในฝูงม้าของเผ่า นั่นคือการแข่งขันระหว่างเผ่า ที่ซึ่งผู้แพ้จะต้องมอบม้าที่ดีที่สุดของฝูงให้กับผู้ชนะ   อย่างไรก็ตาม ม้าศึกเพศเมียของเผ่าถือเป็นม้าที่ประเมินค่าไม่ได้ หากผู้ใดได้รับ ม้าศึกตัวเมีย มักถือไว้ได้รับของขวัญที่มีเกียรติ และยิ่งใหญ่ที่สุด

ชาวเบดูอีนให้คุณค่ากับม้าที่มีเลือดพันธุ์บริสุทธิ์เท่านั้น และมักจะตั้งชื่อตามตระกูลของหัวหน้าเผ่า หรือ ชีค   และในแต่ละเผ่าก็ มักจะมี สายเลือดบริสุทธิ์ เผ่าละหนึ่งตัวเท่านั้น    มีม้าห้าตระกูลที่เป็นต้นสาแหรกของสายเลือด เรียกว่า “Al Khamsa” ประกอบด้วย “Keheilan, Seglawi, Abeyan, Hamdani และ Hadban” ส่วนสายเลือดรองลงมาได้แก่ “Maneghi, Jilfa, Shuwayman, และ Dahman”  

ในเรื่องราวที่เรื่องลือถึงความห้าวหาญ อดทน  และฝีเท้าจัดจ้าน มักมีชื่อสายเลือดรองของตระกูล “The great Kehilet al Krush, the Kehilet Jellabiyat, และ the Seglawi of Ibn Jedran” ปรากฏอยู่ด้วยเสมอ ม้าในสายนี้เต็มไปด้วยเกียรติประวัติทั้งจากการสงคราม และการแข่งขัน   ลูกหลานม้าเพศเมียในสายเลือดตระกูลนี้จึงเป็นที่ต้องการ และมักจะเปลี่ยนมือจากการถูกขโมย ใช้เป็นสินบน หรือถูกหลอกลวงไป เชื่อว่าหากมีการขายม้าในสายเลือดนี้จะต้องมีราคาที่สูงมาก

ม้าในแต่ละตระกูลนั้นจะมีคุณลักษณะ ที่เป็นเอกลักษณ์แตกต่างกันดังเช่น ม้าในตระกูล Keheilan จะมี แก้มที่ลึก มีกล้ามเนื้อที่ใหญ่และทรงพลัง มีความสูงโดยเฉลี่ย 15 แฮนด์ มักจะมี สี gray (ขาว) และ chestnut (น้ำตาล)

ม้าในตระกูล Seglawi มีชื่อเสียง ในเรื่องความสะสวยแบบเพศหญิง   มีความรวดเร็วมากกว่าความอดทน ม้าตระกูลนี้ มีกระดูกแข็งแรง หน้าและลำคอยาวกว่า Keheilan มักมีความสูงเฉลี่ย 14.2 แฮนด์ ส่วนใหญ่ จะสี bay (ประดู่)

ม้าในตระกูล Abeyan  ลักษณะคล้าย Seglawi มาก แต่มักจะมีช่วงหลังยาวกว่า ม้าอารเบียน ทั่วไป  ตัวค่อนข้างเล็ก สูง 14.2 แฮนด์  สี gray และมักจะพบมี มาร์คกิ้งสีขาว มากกว่าตระกูลอื่น

ม้าในตระกูล Hamdani  มักจะถูกมองเป็น ม้าเรียบๆ มีกล้ามเนื้อแบนักกรีฑา โครงสร้างกระดูกใหญ่  ส่วนหัวมักจะลาดตรง  ลำคอมีความโค้งน้อย สูงประมาณ 15.2 แฮนด์ เป็นตระกูลที่ใหญ่ที่สุดตระกูลหนึ่ง มักมีสีgray และ bay

ม้าในตระกูล Hanban  ม้าตระกูลนี้ เปรียบเหมือนกับ Hamdani ย่อส่วน  มีความโดดเด่นในเรื่องของความอ่อนโยน  สูงประมาณ 14.3 แฮนด์  มีสี brown (น้ำตาลเข้ม)  และสี bay  อาจมี มารคกิ้งขาว บ้างแต่พบไม่มาก

หลังสงคราม ม้าศึกที่ตกค้างอยู่ มีเหมือนกับที่นักรบตกเป็นเชลยศึก  ม้าอารเบียน จึงได้แพร่กระจายผ่านตุรกีเข้าสู่ยุโรป ซึ่งในยุคก่อนมักจะพัฒนาแต่ม้าตัวใหญ่ที่ต้องรับน้ำหนักเกราะของอัศวินและม้า  จนได้เริ่มหันมามอง ม้าน้ำหนักเบา จนเมื่อเข้าสู่ อังกฤษ  ม้าอารเบียนยังมีสัดส่วนในสายเลือด Thoroughbred ด้วยเช่นกัน ในหลายประเทศที่ ม้าอารเบียน แพร่กระจายเข้าไป คุณลักษณะอันโดดเด่นของมันได้ช่วยให้เกิดการพัฒนาสายพันธุ์ม้าต่างๆอีกมากมาย อาทิเช่น ยอดม้า Percheron ของฝรั่งเศส ม้าOrloff Trotter ของรัสเซีย

จวบจนปัจจุบันที่ ม้าอารเบียน ได้รับการยอมรับอย่างยิ่งใหญ่  เป็นแรงผลักดันให้ทั้งรัฐบาล  เชื้อพระวงศ์อาหรับ ได้สืบทอดสายพันธุ์ ให้ดำรงไว้ ซึ่งความเป็น อาชาแห่งทะเลทราย   จึงสมควรหวนนึกถึง ชาวเบดูอีน และให้การคารวะในฐานะผู้รักษาความเป็น“เลือดแท้”และวางรากฐานชาติพันธุ์อันโดดเด่นให้กับ “อารเบียน สุดยอดสายพันธุ์ อาชาทรหด”

*เกร็ดเล็กเกร็ดน้อย  เชื่อกันว่า ม้าเซ็กเทา ม้าชั้นดี ฝีเท้าพันลี้ ขนสีแดงทั้งตัว  ที่ได้ถูกใช้เป็นของกำนัลที่ ตั๋งโต๊ มอบให้ ลิโป้ เพื่อให้ยอมทรยศต่อพ่อบุญธรรม  และต่อมาตกถึงมือ โจโฉ  นำมากำนัลให้ กวนอู เพื่อหวังให้ทรยศ เล่าปี่  เชื่อกันว่า เป็นม้าอารเบียน จากดินแดนเปอร์เซีย*  ที่มา- sextao.blogspot.com

ด้วยความสมบูรณ์แบบของม้าอารเบียน   หลังจากสงครามครูเสดเป็นต้นมา มันจึงกลายเป็นสายพันธ์ที่โจทย์จรรในทุกสมรภูมิ  ความโดดเด่นในเรื่องความกล้าหาญ รวดเร็ว ทรหดอดทน ล้วนเป็นสิ่งที่หาไม่ได้จากม้าศึกของชาวยุโรป ที่มีรูปร่างใหญ่โตเพียงเพื่อรองรับกับ ชุดเกราะอันหนาและหนักของอัศวินและตัวม้า ทั้งที่จริงแล้ว ม้าของชาวยุโรป  ถูกเพาะพันธ์มาเพื่อใช้ในงานกสิกรรม และเทียมเกวียนบรรทุก  มากกว่าที่จะใช้เป็น ม้าศึก   ชาวยุโรป จึงเริ่มให้ความสนใจในการพัฒนา ม้าที่ตัวเล็กลง มีความรวดเร็ว คล่องตัว ไว้ใช้ในกิจการทหารม้า  และนี่คือจุดเริ่มต้นของม้าที่พัฒนาเพื่อใช้ขี่ ยุคใหม่

ในช่วงปี คศ.1683 ถึงปี คศ.1730  ประเทศอังกฤษ ได้นำ พ่อพันธ์ม้าอารเบียน 3 ตัว คือ The Darley Arabian (เดอะ ดาร์ลี่ย์ อาราเบียน),  The Byerly Turk (เดอะ ไบเออรี่ย์  เติร์ก),  The Godolphin Arabian (เดอะ โกดอลฟิน อาราเบียน)  และเริ่มต้นพัฒนา ม้าขนาดกลางอย่างจริงจังและ แพร่หลาย  หนึ่งในสายพันธ์ที่ประสบความสำเร็จในการพัฒนาและได้รับความนิยมสูงสุดจนถึงปัจจุบันคือ สายพันธ์โธโรเบรด  การพัฒนาสายพันธ์ม้ายุคใหม่ โดยมี ม้าอารเบียน เป็นต้นสายนั้นแพร่หลายไปทั่วยุโรป  ม้ายุคใหม่หลายพันธ์เกิดขึ้นตามวัตถุประสงค์ และความนิยมของประเทศที่พัฒนา อาทิ สายพันธ์ ม้าโอลอฟ ทร็อตเตอร์  Orlov Trotter  ของรัสเซีย อันเป็นผลผลิตข้ามสายพันธ์ระหว่าง ม้าอารเบียน  ม้าดัชท์วอร์มบลัด, ม้าเดนิชวอร์มบลัด, อิงลิช ฮาล์ฟบลัด    และในฝรั่งเศส ได้ต่อสายพัฒนาเป็น ม้าเพอร์ชีรอน  Percheron  และในอเมริกา ม้าอารเบียน ได้ก่อกำเนิดสายพันธ์ใหม่ ที่นับเป็นหนึ่งในสายพันธ์ที่ประสบความสำเร็จสูงสุดสายพันธ์หนึ่ง  นั่นคือ ม้ามอร์แกน Morgan

นอกเหนือจากบทบาทในการเป็นต้นสายของม้ายุคใหม่หลายสายพันธ์แล้ว   ม้าอารเบียนเลือดแท้ยังได้รับการสืบทอดมอบคุณลักษณะของยีนที่โดดเด่นอย่างต่อเนื่องในทุกแห่งที่ ม้าอารเบียนไปถึง  ความกล้าหาญ อดทน ฉลาด ตื่นตัว ว่องไว  ล้วนเป็นลักษณะที่เพียบพร้อมครบถ้วนสำหรับใช้เป็น ม้ากีฬายุคใหม่  ทั้งสิ้น  ไม่ว่าจะเป็นการกระโดดข้ามเครื่องกีดขวาง  เดรสสาจ   หรือกีฬาที่ต้องการความทรหด อย่างเช่น เอ็นดูแรนซ์  จึงเป็นเรื่องที่ไม่น่าแปลกใจ หากจะพบว่า ในการแข่งขันกีฬาขี่ม้าประเภทต่างๆ จะพบว่ามี ม้าอารเบียน เข้าร่วมด้วยเสมอ

เกร็ดเล็กเกร็ดน้อย : ว่ากันว่า สหรัฐอเมริกา อันเป็นประเทศที่มีการใช้ม้าอย่างกว้างขวาง และเป็นแหล่งรวม ม้าชั้นนำทั่วโลก  มีจำนวน ม้าอารเบียนที่ยังคงมีชีวิต  มากกว่า ม้าอารเบียนในประเทศอื่นๆทั้งโลกรวมกันเสียอีก

ด้วยความเคร่งครัดในการสืบทอดสายพันธ์ ม้าอารเบียน ของชาวเบดูอีน  ม้าที่ได้รับการถ่ายทอดยีนเด่น อันเป็นคุณลักษณะประจำตัวของสายพันธ์ ไว้อย่างครบถ้วนเท่านั้นจึงมีสิทธิที่จะให้ลูกได้   และด้วยความเป็นเลือดแท้ดังกล่าว ผู้พัฒนาพันธ์ม้ายุคใหม่ จึงมักเลือกที่จะใช้ ม้าอารเบียน เป็นต้นสายในการผสมข้ามพันธ์ เพื่อให้ลูกม้าที่ได้รับเอายีนเด่นของม้าอารเบียนมาไว้ในสายเลือด   คุณค่าความเป็น ม้าอารเบียน เลือดแท้จึงยังคงเป็นที่ต้องการและได้รับการอนุรักษ์ไว้จวบจนปัจจุบัน



นอกจากความโดดเด่นตามสัญชาตญาณแล้ว  คุณลักษณะเด่นทางกายภาพของ ม้าอารเบียน ที่มองเห็นด้วยสายตาที่จะให้ช่วยชี้ชัดความเป็น ม้าอารเบียน มักจะหนีไม่พ้นลักษณะดังต่อไปนี้
dished head (หน้าจาน)
large eyes (ตาโต)
arched neck (คอโค้งเหมือนคันศร)
flaring nostrils (รูจมูกผาย)
delicate muzzle (กล้ามเนื้อสมส่วน)

การพิจารณารูปพรรณ สัณฐาน ของม้าอารเบียนนั้นหากเปรียบเทียบกับมนุษย์   รูปร่างแบบนักกรีฑา คือลักษณะกายภาพ ที่เหมาะเจาะลงตัวที่สุด  กล้ามเนื้อที่สมบูรณ์ไม่จำเป็นต้องใหญ่โตมโหฬาร  ความแข็งแรงไม่ได้ขึ้นอยู่กับส่วนสูงของม้า   ลักษณะกายภาพอันโดดเด่นของ ม้าอารเบียน ล้วนเอื้ออำนวยต่อการทำงานของร่างกายอย่างสมบูรณ์แบบ  อาทิ

- ช่วงศีรษะสั้น (short),  หน้ารูปจาน-ช่วงคางกลมเหมือนจาน (dished head) , รูจมูกผาย ( flaring nostrils) ซึ่งช่วยให้หายใจรับอ็อกซิเจนได้ดี

- ลำคอโค้งดั่งศันศร (arched neck)  ช่วยให้หลอดลมสามารถนำอากาศเข้าปอดได้อย่างสะดวก คล่องตัว
- อกลึก (deep chest cavity), ซี่โครงขยายตัวได้ดี (well-sprung ribs)  ซี่โครง 17 คู่ (17 ribs) ในขณะที่ ม้าสายพันธ์อื่นมี 18 คู่  ซึ่งหมายถึงปอดจะมีพื้นที่ขยายตัวมากขึ้น

- กระดูกสันหลังช่วงสะโพก 5 ข้อ   (5 lumbar vertebrae) น้อยกว่าสายพันธ์อื่น 1 ข้อ  และ  มีกระดูกท่อนหาง 16 ท่อน (16 tail bones) ในขณะที่ม้าพันธ์อื่นมี 18 ท่อน  ล้วนเป็นลักษณะทางกายภาพที่ ทำให้ ม้าอารเบียน มีหางติดสูง และตั้งขึ้นอย่างสง่างาม
- และเชื่อกันว่า ความที่หน้าผากบริเวณระหว่างตาทั้งสองข้าง หรือ Jibbah มีพื้นที่มาก ทำให้มีสมองที่เฉลียวฉลาด จดจำสิ่งต่างๆได้ดีและนานกว่า ตอบสนองได้เร็ว ตื่นตัว และมีความเป็นมิตรมากกว่าม้าใดๆในโลก

ม้าอารเบียน เป็นม้าที่มีอายุยืนกว่าม้าสายพันธ์อื่น  ม้าอารเบียนสามารถใช้งานได้อย่างมีประสิทธิภาพสูงสุดได้จนถึงอายุ 20 ปี   บางตัวอาจมีอายุยืนถึง 30 ปี

ในการแข่งขัน เอ็นดูแรนซ์ ที่จัดขึ้นในระดับโลกนั้น ม้าอารเบียน บ่อยครั้งจะได้รับการบันทึกไว้ในฐานะที่สามารถจบการแข่งขัน 100 ไมล์ โดยใช้เวลาไม่ถึง 10 ชั่วโมงด้วยซ้ำไป

สิ่งเหล่านี้ล้วนเป็นความสมบูรณ์แบบที่มีอยู่ในสายเลือด ไม่ว่าด้านสติปัญญา หรือ กายภาพ ล้วนเอื้ออำนวยต่อความเป็นสุดยอดอย่างแท้จริง  อีกทั้งการที่สายพันธ์ของ ม้าอารเบียน ได้ตกอยู่ในมือของผู้ที่รู้ซึ้งถึงคุณค่า จึงได้รับการอนุรักษ์สืบทอดความเป็นเลือดแท้ และรักษาคุณลักษณะอันโดดเด่นไว้อย่างครบถ้วนตลอดมา  ดังนั้น การที่ได้เป็นเจ้าของ ม้าอารเบียน สักหนึ่งตัว  สำหรับผู้ที่ศึกษาชาติพันธ์ของ ม้าอารเบียน แล้ว จึงเปรียบเสมือนดั่งการได้รับ สมบัติล้ำค่า  และยิ่งถ้าได้เป็นเจ้าของ ม้าอารเบียน ที่แสดงออกซึ่งความเป็นสุดยอดของสายพันธ์อย่างครบถ้วนทุกประการแล้วไซร้  คงเทียบได้กับการได้รับ มรดกแห่งมนุษยชาติ เลยทีเดียว

วันพฤหัสบดีที่ 11 สิงหาคม พ.ศ. 2554

คอกวงกลมสำหรับฝึกม้า (Round pen)

คอกวงกลม (Round pen)

สำหรับฝึกม้ามีความยาวเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 12-14 เมตร เส้นรอบวงประมาณ 40-44 เมตร ความสูงอย่างต่ำ 1.7 เมตร มีความมั่นคงแข็งแรงไม่มีสิ่งที่จะทำให้เกิดอันตรายแก่ตัวม้า พื้นดินควรอัดแน่น แล้วมีวัสดุรองรับน้ำหนักปูทับได้แก่ ทราย แกลบดิบ ขุยมะพร้าว ผสมรวมกันเกลี่ยให้เรียบเสมอกัน เพื่อรองรับน้ำหนักตัวของม้าและผู้ขี่ ลดการบาดเจ็บในส่วนขาของม้าระหว่างการฝึก